Friday, October 22, 2010

'नेवाः राज्य दये हे माः'




POSTED ON THU OCT 21, 2010 9:29 PM NST

विराट

ख्वप (सन्ध्या टाइम्स)/पीगुक्वःगु विराट नेपालभाषा साहित्य सम्मेलनया निन्हुकुन्हुया ज्याझ्वः कथं म्हिगः 'संघीय गणतान्त्रिक संविधान व नेवाः राज्य' विषयय् बिचाः मुँज्या जुल। मुँज्याय् न्ववासें एमालेया सभासद् डा. मंगलसिद्धि मानन्धरं प्रस्तावित झिंप्यंगू प्रदेशय् नेवाः राज्य नं कःघाये धुंकूगु दु तर उकियात मवयेकेत षडयन्त्र धाःसा शुरु जुइधुंकूगु दु धयादिल। वय्कलं थःगु पहिचान मंत कि हे जक संघीयतां देश कुचा दली धासें आर्थिक व भाषिक समानता सहित नेवाः राज्य कायम जुइमाःगु सुभाव बियादिल ।

माओवादी सभासद् दिलीप महर्जनं जातीय अस्तित्व ल्यंका तयेगु छगू हे जक उपाय संघीयता खः धासें आः त्वाः त्वालय् वनाः संघीयताया आवश्यकता बारे ध्वाथुइकेमाः धयादिल। नेवाः देय् गुथिया नायः नरेन्द्रभक्त हाडां प्राप्त जुइधुंकूगु संघीय राज्य व नेवाः राज्ययात न्ह्याथे यानाः नं संस्थागत यायेमाः धयादिल ।

नेपाः पार्टीया सभासद् बुद्ध साय्मिं नेवाः राज्यया स्पष्ट किटान यानाः मेमेगु राज्यनापं सहअस्तित्वय् थःपिंत ल्यंका तयेगु ज्या आः नेवाःतय्सं याना वनेमाःगु बिचाः प्वंकादिल। डा. सुमित्रा मानन्धरं नेवाः राज्य स्थापना यायेत ख्वपया तःधंगु भूमिका दइ धासें संघीयता प्राप्त यायेत हाकनं फुक्कं जनजातित सचेत जुइमाःगु ई वःगु दु धयादिल ।

सम्मेलनय् विराटया संस्थापक दुजः रत्नगोपाल साँय्जुं विराट गुथिया लुँबुदिं हनेत न्यय्द्वः तका दां ग्वाहालि यानादीगु खःसा डा. योगेन्द्र प्रधानपाखें पीद्वः, डा. सुमित्रा मानन्धरपाखें न्याद्वः नापं थीथी ब्यक्ति व संघ संस्थापाखें दां ग्वाहालि मुंकूगु खः। ज्याझ्वलय् थगुनेया सांस्कृतिक ब्वज्याय् न्ह्यब्वःगु विधात मध्ये कन्या सांस्कृतिक सह शिक्षा मावियात न्हाप, राष्ट्रिय जनसांस्कृतिक महासंघ ख्वप कचायात लिउ, कृति त्यातयात लियांलिउ व क्रियटिभ इंग्लिस स्कुलयात हःपाः सिरपाः लाःगु खः। सिरपाः त्याकूपिंत रामशेखर नकःमिं सिरपाः लःल्हानादीगु खः ।

विराट गुथिया नायः त्रिरत्न शाक्यया सभापतित्वय् जूगु उगु ज्याझ्वः लिपा बहनी सांस्कृतिक ब्वज्या नं जूगु खः ।



क्वाठण्डौंय् विराट

ख्वप(सन्ध्या टाइम्स)/पीगुक्वःगु विराट नेपालभाषा साहित्य सम्मेलन क्वाठण्डौं त्वालय् कवि डा. योगेन्द्र प्रधानं उलेज्या यानादिल। नसंचा धिमे खलकं धिमे बाजं थानाः उलेज्या जूगु उगु ज्याझ्वलय् विराटया संस्थापक दुजः रत्नगोपाल साँय्जूं आः नेवाःत राजनीतिक पहिचानया लागिं दनेमाः धासें विराट संघर्ष व आन्दोलनया प्रतीक खः धयादिल ।

राष्ट्रिय गान व नेवाः राज्यया गान न्यंकाः शुरु याःगु ज्याझ्वलय् थुगुसीया एसएलसीइ नेपालभाषा विषयय् दकलय् अप्वः ल्याः हयाः पास जूम्ह परोपकार उच्चमाविया रोशन महर्जनयात विराट गुथिया नायः त्रिरत्न शाक्यं विराट सिरपाः लःल्हानादिल ।

'जातीय स्वतन्त्रतायात क्वत्यलाः राष्ट्रया उत्थान जुइ फइ मखु' धइगु नारा थ्वयेकाः न्ह्याःगु न्हापांगु न्हिया उगु ज्याझ्वः विराट गुथिया न्वकु लोकेन्द्र बज्राचार्यया सभापतित्वय् जूगु खः ।

ज्याझ्वलय् पाहां साहित्यकारपिं कथं डा. योगेन्द्र प्रधान, कवि पूर्णबहादुर बैद्य, नारद बज्राचार्य, भगतदास श्रेष्ठ, कृष्णभक्त बोडे, हृदयप्रसाद मिश्र, कृष्णमोहन जोशी, सानुराजा शाक्य, गोविन्दमान श्रेष्ठ, त्रिरत्न शाक्य व शाक्य सुरेनपिंसं च्वसु न्यंकादीगु खःसा रोशनकुमार राजभण्डारी, राजेन्द्र श्रेष्ठपिंसं म्येँ न्यंकादीगु खः। ज्याझ्वलय् स्वीम्ह साहित्यकारपिंसं रचना पाठ यानादीगु खः ।

धेंधेंबल्लाखय् दुथ्याःपिं न्हूपिं च्वमिपिं मध्ये चिनाखँपाखे 'स्वर्ण इतिहास थौं च्वये' नांगु ज्ञानेन्द्र वज्राचार्यया चिनाखँ न्हाप, 'बुलुगु दृश्य अदृश्य पाल्चाय्' नांगु रश्मि नापित किपूया लिउ व 'नेपाः मां' नांगु राज्यरत्न बज्राचार्य किपूया चिनाखँ लियां लिउ लाःगु खः। अथेहे बाखं विधाय् 'जनताया प्याखं' बद्री बेदना न्हाप, 'पुनारांया चिउताः' नजरराम महर्जन लिउ व 'कपुत मखु सपुत' रामकृष्ण महर्जन लियां लिउ लाःगु दु। अथेहे च्वखँय् 'आधुनिकताया वा फसय् जि' सम्झना महर्जन न्हाप व 'न्हाय्कं' एन.आर.डी. किपू लियां लिउ लाःगु खः ।

नेवाः अग्राधिकार, नेवाः पहिचान व नेवाः राज्यया समर्थन यानाः न्ह्याःगु पीगुक्वःगु विराट सम्मेलनया न्हापांगु ज्याझ्वः मुक्कं भक्तपुर एफएमपाखें प्रत्यक्ष प्रशारण याःगु खः। थौं 'संघीय गणतान्त्रिक संविधान व नेवाःतय् सरोकार' विषयय् बिचाः गोष्ठी न्ह्यानाच्वंगु दु। बहनी सांस्कृतिक ज्याझ्वः नं दु। आकिवं दछियंकं विराटया लुँबुदिं न्यायेकेगु नं घोषणा याःगु खःसा विराटया गुथिछेँ धस्वाकेत थीथी दातापाखें ग्वाहालि नं मुंकूगु खः। ज्याझ्वलय् ग्वाहालि पुचःया नायः कृष्णभक्त सुवालं लसकुस यानादीगु खः ।

Friday, October 15, 2010

'नेवाः राजनीतिक ख्यः' स्वन




POSTED ON THU OCT 14, 2010 7:29 PM NST

यल (सन्ध्या टाइम्स)/नेवाः राष्ट्रिय राजनैतिक ख्यः व थुकिया आवश्यकता बारे थनया कवि क्याफेय् छगू अन्तर्क्रिया ज्याझ्वः जुल। राजनीतिक पार्टी दुने व पिने, नेवाः स्वायत्त प्रदेश (स्वनिगः) दुने व पिने च्वंपिं जक मखु देशं पिने च्वनाच्वंपिं नेवाःत समेत न्ह्यंगु तब्यागु छगू नेवाः राष्ट्रिय राजनैतिक ख्यः स्वनाः नेवाः राष्ट्रया सर्वाङ्गिण बिकासयात मदयेकं मगाःगु नेवाः स्वायत्त राज्यया राजनीतिक अधिकारया लिसें सामाजिक, आर्थिक, धार्मिक, सांस्कृतिक, भाषिक व शैक्षिक अधिकार सुनिश्चित यायेमाःगु आवश्यकता बारे ज्याझ्वलय् खँ जूगु खः । 

थुकिया बारे अवधारणा न्ह्यब्वसें नेवाः दय् दबूया पुलांम्ह नायः व नेपालभाषा अकादमिया भाइस चान्सलर लक्ष्मण राजवंशीं देशय् थीथी राजनीतिक परिवर्तन जूसां नेवाःत राजनीतिक रुपं सचेत व संगठित मजूगुलिं उमिसं लबः कायेमखनाच्वंगुलिं आः नेवाःतय्गु हितय् नवाना बीगु छगू राजनीतिक शक्ति केन्द्रया आवश्यकता जूगु खः धयादिल। वय्कलं आःयात थ्व बिस्कं राजनीतिक पार्टी दयेके मजिउगु व दक्व राजनीतिक पार्टीयापिं दक्व तहया नेता व कार्यकर्तात न्ह्यनीगु चकंगु ख्यः कथं विकास जुइ धयादिल। ज्याझ्वलय् नेपाली कांग्रेसया सभासद् रामकृष्ण श्रेष्ठ लगायत मेमेपिं सहभागीपिंसं दक्व नेवाःत न्ह्यंगु तब्यागु राजनीतिक फोरम मालाच्वंगु तर न्हूगु राजनीतिक पार्टी दयेकेमजिउगु खँ धयादिल। आःयात उगु ख्यःया तदर्थ समिति दयेकेत छगू कार्यदलं थीथी राजनीतिक ब्यक्तित्व व भाषा संस्कृतिया ख्यःया हनेबहपिंलिसे सहलह यानाच्वंगु दु ।

थ्वहे झ्वलय् नेवाः राष्ट्रिय राजनैतिक ख्यः कार्यदलया निंतिं शाक्य सुरेनं थन छगू वक्तव्य पिकासें देय्या वर्तमान अवस्थाय् थीथी पार्टीया नेतातय्सं संघीयता, संविधानसभा, धर्म निरपेक्षता, जातीय स्वशासन, स्थायी शान्तिया विरोधय् न्ववाना हयाच्वंगु खँयात कयाः थःपिनि चिउताः प्वंकूगु दु। वक्तव्यय् मधेशवादी पार्टीतय्सं नागरिकता मदयेक मतदाता परिचयपत्र कयाच्वंगु खँय् नं चिउताः प्वंकुसें थज्याःगु इलय् झी जनता थः हे न्ह्यचिलाः विरोधय् सः थ्वयेकेत नं इनाप यानातःगु दु ।

'येँ स्वयां पिनेया नेवाःतय्त थुइके अःपु'

newanuga

नेवाः देय् दबुया नायः नरेश ताम्राकारं संघीयता व नेवाः स्वायत्त राज्यया बारे येँया स्वयां पिनेया जिल्लाया च्वंपिं नेवाःतय्त ध्वाथुकेत अःपुगु खँ धयादीगु दु । वय्कलं येँ नं पिने छुं नं ज्याझ्वः यायेगु इलय् आपालं नेवाःतय्सं ब्वति काइगु खःसां येँ जुइगु ज्याझ्वःलय् म्हो जक मनूतय्सं ब्वति कयाच्वंगु धयादिल ।

जातीय भेदभाव विरुद्ध राष्ट्रिय मञ्च व नेवाः देय् दबूया ग्वासलय् बुधवाः जूगु संघीयता व प्रस्तावित नेवाः स्वायत्त राज्याया बारे जूगु सहलह ज्याझ्वलय् थीथी ख्यःया नेवाः विज्ञतय्सं थःथःगु बिचाः जक प्वंकाः उकीया लिसः न्यनाः मवंगु प्रति असन्तुष्टि प्वंकुसें देय् दबूया नायः ताम्राकारं थंज्याःगु बिचाः प्वंकादीगु खः ।

ज्याझ्वः नेवाः स्वायत्त राज्यया बारे थीथी ख्यःया नेवाः विज्ञतय्के दुगु भ्रम चीकेगु निंतिं ग्वसाःग्वःगु जुसां विज्ञतय्सं थःथःगु बिचाः जक प्वंकाः लिहांवंगुलिं वय्कपिनिगु भ्रमयात न्हंकेगु ज्या यायेमफुगु खँ ग्वसाःखलकं धाःगु दु ।

थ्वस्वाः न्ह्यः ज्याझ्वलय् जलस्रोतविद्ध रत्न संसार श्रेष्ठ, अधिकारकर्मी कपिल श्रेष्ठ, अधिवक्ता रामप्रसाद श्रेष्ठ, साप नेपालया नायः डा. रोहित नेपाली, नागरिक समाजया वसन्त रञ्जित्कार, मिसा अधिकारकर्मिपिं इन्दु तुलाधर व मोहिनी महर्जन, सभासद् मंगलसिद्धि मानन्धर व भिक्षु आनन्दं थःथःगु बिचाः प्वंकादीगु खः ।

अथेहे नेपाः राष्ट्रिय पार्टीया नायः डा. केशवमान शाक्य, एमाले नेता राजेन्द्र श्रेष्ठ, नेवाः देय् दबूया संरक्षक मल्ल के. सुन्दर, राष्ट्रिय योजना आयोगया पुलाम्ह दुजः डा. पुष्पराज राजकनिकार लगायतं नं संघीयता व नेवाः स्वायत्त राज्यया बारे नुगः खँ तयादीगु खः ।

Wednesday, October 13, 2010

मोहनि नखःया बारे विचाः गोष्ठी

POSTED ON TUE OCT 12, 2010 8:05 PM NST

येँ (सन्ध्या टाइम्स)/वंगु शनिवाः नेवाः राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा येँ जिल्ला समितिया ग्वसालय् मोहनि नखः व नेवाः समाजया रुपान्तरण विषयक विचाः गोष्ठी जुल। मुक्ति मोर्चा येँ जिल्लाया नायः उमेश स्थापितया सभापतित्वय् उगु ज्याझ्वः जूगु खः ।

ज्याझ्वलय् नेवाःतय्सं थौंतक हना वयाच्वंगु ई व राजनीतिइ वयाच्वंगु हिउपाःलिसें थौंतक नेवाःतय्सं हना वयाच्वंगु नखःचखतय् नं सांस्कृतिक हिउपाः हयेमाः धइगु खँय् सहलह जूगु खः। ज्याझ्वलय् थीथी विद्वानतय्सं नखःचखःया थीथी सकारात्मक व नकारात्मक पक्षयात कयाः विचाः प्वंकादीगु खः। थुकिया लिसें ज्याझ्वलय् सांस्कृतिक गतिविधिया कारणं जुजुवादीत हावी जुयाच्वंगु खँय् नं सचेत जुइमाः धासें उगु खँय् ध्यानाकर्षण नं यायेगु ज्या जूगु खः ।

ज्याझ्वलय् सभासद् दिलीप महर्जन, ज्यापु महागुथिया नायः विपेन्द्र महर्जन, संस्कृतिविद् बलदेव जुजु, बाखंच्वमि लक्ष्मण राजवंशी, डा. सानुभाइ डंगोल, भाजु इश्वरचन्द्र ज्ञवालीपिंसं नं थःथःगु बिचाः प्वंकादीगु खः ।

यलया गंप्याखं थुगुसी पिहां मवल

POSTED ON WED OCT 13, 2010 9:10 PM NST

यल (सन्ध्या टाइम्स)/मोहनिया झ्वलय् थनं पिहां वइगु गं प्याखं थुगुसी बन्द जुल। व्यवस्थापन समिति निष्त्रिय जूगु कारणं थुगुसी थ्व प्याखं पिहां वये मफुगु खः। ३४६ दँ पुलांगु धयातःगु थ्व प्याखं थनया नकबहीया शाक्य वज्राचार्यतय्सं पिकायेगु याना वयाच्वंगु खः। थुकी झिंस्वम्ह द्यःत ख्वाःपाः पुनाः नःला स्वना चःर्‍हेनिसें एकादशि तक प्याखं हुइकी।
प्याखं क्यनीगु व्यवस्थापन समितियात आर्थिक हिनामिनाया द्वपं वयेवं समितिया दुजःत निराश जुयाः थुगुसी प्याखं पिमकाःगु खँ धाःगु दु ।

नेवाः राज्यया पक्षय् दलत

POSTED ON WED OCT 13, 2010 9:16 PM NST

संघीय व्यवस्थां देय्या राष्ट्रियता अझ क्वातुइगु दावी

येँ (सन्ध्या टाइम्स)/देशय् वयेत्यंगु संघीय व्यवस्था अन्तर्गत नेवाःतय्त बिस्कं नेवाः स्वायत्त राज्य बीगु खँय् संविधानसभाय् दुथ्याःगु सकलें तःधंगु दल सहमत जूगु दु। नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिपाखें म्हिगः थन याःगु छगू विशेष गोष्ठीइ न्हापांखुसी फुक्कं तःधंगु दलया शीर्ष नेतात छथासं च्वनाः नेवाः स्वायत्त राज्य प्रति उगु प्रतिवद्धता प्वंकूगु खः। संघीय व्यवस्था प्रति आः तक स्पष्ट धारणा महःनिगु नेपाली कांग्रेसं तकं म्हिगःया ज्याझ्वलय् न्ववासें संघीय व्यवस्था दुने नेवाःतय्त पहिचानया लिधंसाय् बिस्कं राज्य बी फइगु बिचाः प्वंकल। 
ज्याझ्वलय् न्ववासें एनेकपा (माओवादी) या अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्डं' एकात्मक राज्यय् छम्ह निम्ह नेतातय्त न्यानाः विदेशीं चलखेल याइगु यक्व खतरा दु, संघीय व्यवस्थाय् स्वायत्तता छरे जुया वनीगु जूगुलिं विदेशीतय्सं अज्याःगु ज्या याये मफयाः राष्ट्रियता अझ क्वातुया वनीगु बिचाः प्वंकादिल ।

नेपाली कांग्रेसय् संघीयता विरोधी बिचाः तइम्ह नेता कथं म्हसिउम्ह केन्द्रीय दुजः डा. रामशरण महतं नं पहिचानया लिधंसाय् नेवाः स्वायत्त राज्य सम्भव दु धासें तर संघीयताया आधार भौगोलिक नं जुइमाः धयादिल। 
नेकपा (एमाले)या अध्यक्ष झलनाथ खनालं नेवाः स्वायत्त राज्य प्रति थःपिं पूर्ण रुपं प्रतिवद्ध दु धासें संघीयताया आधार जातीय जक जुयां मजिउ इतिहास, भूगोल, जनसंख्या, आर्थिक नं जुइमाः धयादिल ।

बलिदान बीत नेवाःत तयार दु

नेवाः स्वायत्त राज्य नेवाःतय्सं प्राप्त याइगु निश्चित जूगु दु। म्हिगः नेवाः स्वायत्त मंकाः संघर्ष समितिया ग्वसालय् जूगु नेवाः स्वायत्त राज्य व राजनीतिक दलतय् बिचाः विषयय् जूगु छगू विशेष गोष्ठीइ न्ववानादीपिं संविधानसभाया स्वंगुलिं तःधंगु पार्टीया शीर्ष नेतातय्सं नेवाः स्वायत्त राज्यया पक्षय् थःपिनि विचाः तयादीगुलिं नेवाः स्वायत्त राज्य वइगु निश्चित जूगु अनुभव जूगु खः । 

ज्याझ्वलय् संघीयताप्रति दक्वं दलत एकमत जूगु खँ कनादिसें एकीकृत नेकपा (माओवादी) पूर्ण रुपं सहमत जूगु खँ उकिया अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल 'प्रचण्डं' कनादिल। संघीयताप्रति दलतय् सहमति दःसां नं आधार व सिद्धान्त धाःसा पाःगु खँ नं वय्कलं कनादिल। वय्कलं जनतां आत्म निर्णयया अधिकार मालाच्वंगु दु, आत्म निर्णयया अधिकार बियां देय् बाकू दली मखु बरु मबिल धाःसा भयानक हिंसा जुइफु धयादिल। १४ प्रदेश पंचायती पद्धतिया पुलांगु १४ अञ्चल ७५ जिल्लाया मेगु रुप खः, थुकिं जनतायात ध्वं लायेगु षद्यन्त्र जुयाच्वंगु दु धकाः नं वय्कलं धयादिल। लिसें थौंया इलय् कामचलाउ सरकारं ताः ई तक राज्य चले यानाः गिनिज बुकय् नां तयेगु कुतः यानाच्वंगु टिप्पणी नं वय्कलं यानादिल ।

नेवाः स्वायत्त राज्य मंकाः संघर्ष समितिया वर्तमाना नायः लिसें सभासद हितमान शाक्यया सभापतित्वय् जूगु उगु ज्याझ्वलय् नेपाः राष्ट्रिय पार्टीया अध्यक्ष डा. केशवमान शाक्यं यक्व दँ न्ह्यःया भिक्षु आनन्द, चिनीया यात्री हु वेन साङ, राष्ट्रिय विभूति भृकुटी व अरनिकोया पालंनिसें चीन व भारतया दथुइ नेवाः राज्य बाहेक मेगु राज्य मदुगु खँ कनादिसें थौंया नेवाःतय्त संघीयताया दुने नं दकलय् चीधंगु राज्य बियाः अपमान याःगु खँ कनादिल। ताम्सालिङ राज्यय् २० हजार वर्गकिलोमिटर जग्गा व उलि हे जनसंख्या दुगु नेवाः राज्यय् १ हजार वर्गकिलोमिटर जग्गा बियाः नेवाःतय्त अन्याय याःगु बिचाः नं वय्कलं प्वंकादिल ।

नेपाली कांग्रेसया केन्द्रिय दुजः डा. रामशरण महतं संघीयताया विषयय् नेपाली कांग्रेसया धारणा विमति मदु तर जातीय आधारय् राज्य विभाजन जुल धाःसा आर्थिक संकट वइगु विचाः प्वंकादिल । संघीयतायात स्थीर यायेगु खःसा भौगोलिक आधारय् जुइमाःगु बिचाः नं वय्कलं प्वंकादिल ।

नेकपा (एमाले)या अध्यक्ष झलनाथ खनालं नेवाः स्वायत्त राज्यया पक्षय् हे थःगु पार्टी दु धासें तर संघीयता, धर्म निरपेक्षता थेंज्याःगु विषयया संरक्षण यायेत राष्ट्रिय सहमति मदयेकं मगाः धयादिल ।

नेपाः व नेवाः राष्ट्रिय गान हायेकाः न्ह्याःगु उगु ज्याझ्वलय् लसकुस यासें संघर्ष समिति सचिवालय सचिव मल्ल के. सुन्दरं इतिहासय् आपालं नेवाःतय्सं बलिदान बिया वंगु दु, माल धाःसा आः स्वायत्त राज्य हयेत अझ नं बलिदान बीत तयार दु धयादिल ।

ज्याझ्वलय् प्यंगुलिं पार्टीया शीर्ष नेतातय्त नेवाः स्वायत्त राज्यया चिं व थगुने पुस ११ गते जूगु नेवाः स्वायत्त राज्य घोषणा ज्यझ्वःया किपा नं लःल्हाःगु खः। ज्याझ्वः न्ह्यः अन नेवाः सांस्कृतिक व सांगीतिक ज्याझ्वः नं जूगु खः ।